Methodiek · Kennisbank
COM-B als diagnostische ruggengraat, capability, opportunity, motivation
Waarom een goede intake begint met begrijpen wát er ontbreekt, niet met wát de klant moet doen.
Het SCP (Blijleven et al., 2026) waarschuwt voor i-frame-denken: focussen op de persoon terwijl de omgeving ongewijzigd blijft. LevelLeven gebruikt daarom het COM-B model als verplichte intake-methodiek. Zo wordt zichtbaar of het probleem in capability, opportunity of motivation zit.
Wat is COM-B?
Michie, Van Stralen en West (2011) beschrijven gedrag als het samenspel van drie factoren: Capability (fysieke en mentale vaardigheid), Opportunity (fysieke en sociale kansen), en Motivation (reflectieve en automatische motivatie). Ontbreekt één van de drie, dan valt gedrag stil.
Waarom dit ertoe doet in de bijstand
Beleid richt zich vaak op de M, motivatie. Maar bij langdurige stilstand zit de bottleneck vaker in C of O: geen dagritme, geen netwerk, geen taal-, digitale of gezondheidsvaardigheden. Wie 'meer motivatie' voorschrijft aan iemand die geen dagstructuur heeft, treft doel voorbij.
Hoe LevelLeven het toepast
Elke deelnemer krijgt bij intake een COM-B-scan (waar zit de barrière?). Dat bepaalt de mix: bij een C-tekort investeren we in training en gezondheid; bij een O-tekort in buddy, netwerk en werkgeverscontact; bij een M-tekort in reflectie, transactionele analyse en zelfdeterminatie.
Verantwoording aan de gemeente
In de kwartaalrapportage vertellen we per deelnemer: welke van de drie componenten is versterkt, met welke interventie, en welke barrière is nog open. Dat maakt het traject voor uw wethouder verdedigbaar én bespreekbaar.
Bronnen
- 01Blijleven, W., Van Romondt Vis, P., Sarwary, S., & Steenbekkers, A. (2026). Gedragsinzichten voor mensgericht beleid: Lessen uit een casus over de preventie van geldzorgen. Sociaal en Cultureel Planbureau.
- 02Michie, S., Van Stralen, M. M., & West, R. (2011). The behaviour change wheel: A new method for characterising and designing behaviour change interventions. Implementation Science, 6, 42. https://doi.org/10.1186/1748-5908-6-42
In de praktijk brengen
Wilt u dit vertalen naar uw gemeente?
Plan een oriënterend gesprek, we lopen samen door welke inzichten van toepassing zijn op uw begroting en beleid.
Plan een gesprekVerder lezen
Methodiek
Digitale technologie is niet vanzelf inclusief
Realist review van 29 studies laat zien wanneer digitale werkplek-tools uitsluiten in plaats van insluiten.
Beleid
Waarom de generieke werkgeversvoorziening niet landde
Eindevaluatie UWV/SZW: goede regeling, laag bereik, wat leert dit gemeenten en re-integratiepartners?